Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica
Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica jest rocznikiem wydawanym we współpracy z Instytutem Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego. Czasopismo jest dostępne online w formule Open Access. Prezentuje i popularyzuje prace naukowo-badawcze z zakresu psychologii ogólnej, poznawczej, zdrowia, klinicznej, rodziny, pracy, organizacji, doradztwa zawodowego i psychologii reklamy. Łamy czasopisma są dostępne nie tylko dla pracowników Instytutu Psychologii UŁ, ale również dla innych psychologów z Polski i zagranicy.
Proces seksualizacji a podatność na zaburzenia odżywiania u kobiet w wieku 18–26 lat
Przedmiot pracy stanowi zależność zachodząca między procesem seksualizacji a zaburzeniami odżywiania. W niniejszej publikacji dokonano próby sprawdzenia, czy istnieją zależności między tymi zjawiskami z uwzględnieniem trzech wymiarów seksualizacji (kulturowego, interpersonalnego i intrapsychicznego) zawartych w Kwestionariuszu Podatności na Seksualizację a objawami zaburzeń odżywiania ujętymi w sześciu skalach Inwentarza Samooceny Objawów Jadłowstrętu Psychicznego. W tym celu dokonano postępowania empirycznego poprzedzonego prezentacją poruszanych zagadnień w świetle danych dostępnych w literaturze. Przebadano 115 kobiet. Stwierdzono istnienie zależności między podatnością na seksualizację a podatnością na zaburzenia odżywiania na poziomie globalnym oraz zależności na poszczególnych skalach. Najważniejsze wnioski wysnute z badań to: podatność na seksualizację najsilniej wiąże się z koncentracją na wyglądzie i masie ciała, z tendencją do zaburzeń odżywiania najsilniej wiąże się czynnik intrapsychiczny, nie stwierdzono żadnej statystycznie istotnej zależności między czynnikiem kulturowym a podatnością na zaburzenia w odżywianiu.
Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Wpływ znaku afektywnego i rodzaju słów na zapamiętywanie nowego materiału werbalnego z uwzględnieniem emocjonalności jako dyspozycji
Celem niniejszej pracy było zbadanie, czy znak afektywny i rodzaj słów wpływa na efektywność zapamiętywania nowego materiału werbalnego w odtwarzaniu bezpośrednim i odroczonym w zależności od uczuciowości rozumianej jako skłonność badanych do przeżywania pozytywnego lub negatywnego afektu. Analiza wyników wykazała, że na efektywność świadomego zapamiętywania nowego materiału werbalnego mają trwały i największy wpływ znak afektywny pseudosłów oraz moment ich odtwarzania. Zarówno w procesie przypominania, jak i rozpoznawania moment odtwarzania istotnie wpływa na poziom zapamiętywania w zależności od znaku afektywnego, natomiast niezależnie od tego, czy słowa mają znaczenie konkretne, czy abstrakcyjne. Pseudosłowa nacechowane afektywnie są lepiej pamiętane niż neutralne, a z upływem czasu słowa pozytywne są lepiej pamiętane niż negatywne. Uczuciowość badanych rozumiana jako tendencja do przeżywania pozytywnego lub negatywnego afektu nie ma izolowanego wpływu na efektywność zapamiętywania, natomiast moderuje wpływ rodzaju pseudosłów na poziom zapamiętywania, ale efekt ten nie jest trwały. Wynika z tego, że pamięć nie zależy od indywidualnych skłonności emocjonalnych.
Psychoza poporodowa i depresja poporodowa – trudny start w rodzicielskiej roli
Celem niniejszego artykułu o charakterze przeglądowym jest dokonanie szczegółowej charakterystyki zależności między depresją poporodową i psychozą poporodową a funkcjonowaniem matek, ojców i dzieci. Brak wiedzy i świadomości na temat tych zaburzeń utrudnia adaptację systemu rodzinnego do nowej sytuacji, jaką jest zaburzenie zdrowia psychicznego. Pierwsza część artykułu została poświęcona depresji poporodowej. Na samym początku scharakteryzowano to zaburzenie w ujęciu klinicznym. Następnie omówiono je z perspektywy matki. Przedstawiono doświadczane przez nią emocje i poczucie straty. Zaprezentowano wyniki badań nad związkiem między depresją poporodową a kształtującą się więzią w diadzie matka-dziecko oraz karmieniem piersią. Ponadto zwrócono szczególną uwagę na potencjalne zagrożenie dla życia dziecka i jego matki. Następnie omówiono depresję poporodową z perspektywy ojca. Najpierw, na podstawie dokonanego przeglądu badań, scharakteryzowano doświadczenia mężczyzn, u których partnerek zdiagnozowano to zaburzenie. Zaprezentowano wyniki badań jakościowych dotyczących ich emocji i potrzeb. Omówiono także niespójne wyniki dotyczące kształtowania się więzi między dzieckiem a ojcem. Następnie przedstawiono charakterystykę mężczyzn z depresją poporodową. Zwrócono uwagę na nieprawidłowości w budowaniu przez nich więzi z dzieckiem. Na koniec tej części artykułu omówiono związek depresji poporodowej z rozwojem dziecka w obszarze fizycznym, emocjonalno-społecznym, werbalnym, motorycznym i poznawczym oraz w zakresie funkcji behawioralnych. Druga część artykułu została poświęcona psychozie poporodowej. Najpierw scharakteryzowano to zaburzenie w ujęciu klinicznym. Kolejno dokonano przeglądu badań nad psychozą poporodową z perspektywy matki. Omówiono związek tego zaburzenia z emocjami występującymi u kobiet oraz przedstawiono przykładowe urojenia, których doświadczają. Opisano także związek psychozy poporodowej z więzią kształtującą się między matką a dzieckiem. Zwrócono szczególną uwagę na możliwe zagrożenie dla życia i zdrowia matki i dziecka oraz wynikający z niego dylemat związany z możliwością sprawowania opieki przez kobiety. Podjęto także problematykę psychozy poporodowej z perspektywy ojca. Na podstawie analizy badań, które najczęściej miały charakter jakościowy opisano narracje mężczyzn, których partnerki doświadczyły tego zaburzenia. Zwrócono uwagę na ich emocje, przyjmowanie wielu ról oraz dostrzeganie pozytywnych aspektów danej sytuacji. Zaprezentowano także pojedyncze przypadki, w których psychoza poporodowa była diagnozowana u mężczyzn. W rozważaniach nad psychozą poporodową zwrócono także uwagę na jej związek z rozwojem dziecka, natomiast kwestia ta nie była częstym przedmiotem badań. Na koniec dokonano syntezy zaprezentowanych wyników badań.
Polskie opracowanie kwestionariusza podtypów klinicznych wypalenia zawodowego (BCSQ-12)
Kwestionariusz Podtypów Klinicznych Wypalenia Zawodowego (Burnout Clinical Subtype Questionnaire – BCSQ-12) autorstwa Montero-Marína jest narzędziem umożliwiającym pomiar przeciążenia, braku rozwoju i zaniedbania. Zdaniem autorów ich nasilenie pozwala wyróżnić trzy podtypy wypalenia zawodowego: frenetyczny, niewystarczająco stymulowany i zużyty. Ponieważ praca nauczycieli należy do zawodów bardziej narażonych na wypalenie, zaprezentowane w artykule polskie tłumaczenie BCSQ-12 zostało poddane walidacji w badaniach przeprowadzonych wśród nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych (N = 1722). Wyniki badań pozwoliły stwierdzić, że polska wersja BCSQ-12 odzwierciedla trójczynnikową strukturę oryginału i posiada satysfakcjonujące właściwości psychometryczne. Trafność zbieżną w zadowalający sposób potwierdziły korelacje z Oldenburskim Inwentarzem Wypalenia Zawodowego (OLBI) oraz Utrechcką Skalą Zaangażowania w Pracę (UWES). Dostrzeżono jednak, że dwa itemy przetłumaczonego narzędzia wykazują nieco słabszy związek z pozostałymi pozycjami skali. Mimo tego mankamentu polska wersja BCSQ-12 spełnia podstawowe kryteria psychometryczne i może być wartościowym narzędziem stosowanym w badaniach nad zjawiskiem wypalenia zawodowego.
Wartości w relacjach rodzic–dziecko: ciągłość i zmiany w trzech pokoleniach
Celem niniejszego badania jest wyjaśnienie ciągłości i zmian w wartościach rodzinnych poprzez porównanie wartości dotyczących relacji rodzic–dziecko w trzech pokoleniach w wietnamskich rodzinach. Na podstawie identyfikacji tradycyjnych wartości rodzinnych zaprojektowano kwestionariusz dotyczący różnych aspektów tych wartości, a następnie przeprowadzono badanie z udziałem 260 osób reprezentujących trzy grupy wiekowe. Wyniki pokazują, że grupa osób starszych jest bardziej skłonna do podtrzymywania tradycyjnych wartości rodzinnych. Grupa w średnim wieku kładzie większy nacisk na odpowiedzialność za opiekę nad rodziną, podczas gdy grupa młodsza ma najbardziej otwarte podejście do relacji rodzic–dziecko, uwzględniające takie wartości jak: niezależność dziecka od rodziców, niechęć do posiadania wielu dzieci oraz brak szczególnego nacisku na konieczność posiadania syna. Wyniki ilustrują zarówno ciągłość, jak i zmiany w wartościach rodzinnych w trzech pokoleniach, a wiele z ustaleń odnosi się nie tylko do Wietnamu, ale również do wielu innych krajów.
różnice w pojmowaniu powiązanych wartości
Przemoc i agresja wobec swoich i obcych a tożsamość w ramach integracji europejskiej i globalizacji
The author refers to some psychological definitions of aggression and violence, underlining the ingroup processes responsible for aggressive behaviour that constitute the phenomenon of positive social identification with normal or criminal groups. Belonging to a group results in divisions into ‘us – them’, ‘locals – strangers’, the latter becoming frequent objects of aggression. Aggressive activities may be blocked by human identity markers (social, psychological, national and ethnic). Some categorising results from such personality traits as ethnocentrism (egoism), authoritarianism and chauvinism. In view of the above-mentioned considerations the paper discusses the process of changing of individual and group identity within the processes of European integration and globalization.
Nadseksualizacja wśród osób heteroseksualnych i nieheteroseksualnych
Celem badania było sprawdzenie, czy kobiety heteroseksualne i nieheteroseksualne oraz mężczyźni heteroseksualni i nieheteroseksualni różnią się pod względem nadseksualizacji. W badaniu uczestniczyły 193 osoby (73 kobiety heteroseksualne, 44 kobiety nieheteroseksualne, 36 mężczyzn heteroseksualnych, 40 mężczyzn nieheteroseksualnych). Zastosowano Kwestionariusz Nadseksualizacji KNS oraz ankietę socjodemograficzną. Wyniki wskazały, że kobiety nieheteroseksualne osiągały wyższe wyniki w zakresie seksualizowanego języka i wyglądu. U mężczyzn nieheteroseksualnych zaobserwowano wyższe wyniki we wszystkich trzech wymiarach nadseksualizacji. Orientacja różnicuje poziom nadseksualizacji w zależności od płci.
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
„Pracą pierwszą jest: umysłu-stałość!” Klarowność koncepcji siebie jako czynnik mediujący związek między sumiennością a lękiem
Celem niniejszego badania była próba wykrycia mechanizmu pośredniczącego w związku między sumiennością a lękiem. Mediatorem w testowanym modelu była klarowność koncepcji siebie, która wyraża stopień pewności, stabilności i koherencji przekonań o sobie. Do pomiaru zmiennych wykorzystano kwestionariusz IPIP-BFM-50, Skalę Lęku-Cechy oraz Skalę Klarowności Koncepcji Siebie. W badaniu wzięło udział 360 osób, w tym 70% kobiet (wiek: M = 36,0; SD = 15,31). Teoretycznym punktem odniesienia jest model entropii psychologicznej (EMU) Hirsha i współpracowników, z którego można wnioskować, że spójne i klarowne struktury przekonań o sobie zmniejszają niepewność i lęk poprzez redukcję konkurujących afordancji. Analiza statystyczna wykazała, że postulowany model mediacji jest trafny. Klarowność koncepcji siebie w znacznym stopniu pośredniczy w związku pomiędzy sumiennością a lękiem. Prezentowane badanie dowodzi, że klarowność koncepcji siebie jest istotnym mechanizmem pośredniczącym w tej relacji, co ma istotne implikacje zarówno teoretyczne, jak i kliniczne.
Podmiotowe i sytuacyjne wyznaczniki twórczości w organizacji
This article concerns the issue of personal and situational conditions of creating in the modern organization. The method of analysis takes into account the following variables: personality, temperament, sensation seeking, locus of control, the conditions in the organization. 104 people took part in this analysis – managers and regular personnel.
personal and situational determinants of creating
Przewodzić czy zarządzać? Oto jest pytanie! Przegląd teorii przywództwa
One of the major domain of empirical and theoretical interest in psychology of organisation and management is a leadership. Long ago professionals and scientists have been searching for universal prescription for an effective management. The inventor for sure will become one of the richest people in the world. Instantly, the question arises if such a universal prescription really exists? This article presents the survey of leadership theories as an important aspect of a management. The author indicates the evolution of leadership theories, describing traits theory, behaviours theory, situational theories, ending the description of the most recent approach to the leadership that is a transactional and transformation leadership.
Jakość życia związana ze zdrowiem: teoria i pomiar
W medycynie pojęcie jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQOL) odnosi się do zdrowia somatycznego i psychicznego jednostki. Lekarze używają często pojęcia HRQOL do pomiaru skutków chorób przewlekłych u pacjentów w celu lepszego zrozumienia powiązania choroby z codziennym życiem chorego. Podobnie profesjonaliści z zakresu zdrowia publicznego używają pojęcia HRQOL do pomiaru skutków różnych zaburzeń, krótkotrwałych niesprawności i chorób w różnych populacjach. Celem przeglądu jest podanie podstawowych informacji na temat pojęcia jakości z perspektywy holistycznej w przekonaniu, że zaprezentowane informacje, analizy i przemyślenia mogą być użyteczne w badaniach interdyscyplinarnych.
Prawa autorskie (c) 2006 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Obraz siebie a poziom zadowolenia z życia młodzieży niedowidzącej
W badaniach empirycznych prowadzonych w nurcie tzw. ,,psychologii szczęścia’’ jedną z coraz częściej wykorzystywanych kategorii, jest kategoria zadowolenia z życia (subjective well-being) (Czapiński, 1994; Diener, 1996; Agryle, 2004). W sytuacji analizowania zadowolenia z życia osób niepełnosprawnych, szczególnego znaczenia nabiera założenie, zgodnie z którym uszkodzenie organizmu nie musi prowadzić wyłącznie do określonych, negatywnych skutków psychologicznych czy społecznych. Uszkodzenie czy dysfunkcja organizmu mogą tylko zwiększać prawdopodobieństwo pojawienia się trudności, które mogą być przeżywane jako sytuacje stresowe (Kowalik, 1996, 2000). Celem powyższego artykułu jest analiza poziomu zadowolenia z życia oraz sposobu postrzegania siebie (realnego obrazu siebie) młodzieży niedowidzącej. Prezentowane wyniki stanowią część szerszych badań poszukujących psychologicznych wyznaczników zadowolenia z życia wśród zmiennych psychologicznych określanych w literaturze jako zasoby osobiste w radzeniu sobie ze stresem. Do pomiaru zmiennych wykorzystano: Skale Satysfakcji z Życia – SWLS (E. Diener i in., 1985), Skale˛ Emocje (B. Wojciszke i in., 1998), Test Przymiotnikowy ACL 37 (H. Gough i A. Heilbrun, 1980).
Uczestnictwo w zdarzenaich traumatycznych i jego konsekwencje w postaci zaburzenia po stresie tarumatycznym wśród polskich strażaków
Strażacy należą˛ do grupy zawodowej, której członkowie są, z powodu nałożonych na nich obowiązków, prawie codziennie narażeni na zdarzenia traumatyczne. Stres doświadczany w takich sytuacjach może prowadzić do rozwoju zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD). Celem prowadzonych badań było ustalenie częstości narażenia na zdarzenia traumatyczne i rozwoju PTSD oraz określenie zależności pomiędzy cechami zdarzeń i emocjonalnymi reakcjami a manifestowaniem symptomów PTSD. Badania przeprowadzono w wylosowanych 40 jednostkach ratowniczo-gaśniczych wchodzących w skład Państwowej Straży Pożarnej. Badaniami objęto reprezentatywną grupę 974 polskich strażaków. Do pomiaru symptomów PTSD wykorzystano kwestionariusz PTSD-I opracowany przez Ch. G. Watsona i in. (1991). Do pomiaru cech zdarzeń traumatycznych i emocjonalnych reakcji na te zdarzenia opracowano odpowiednie pytania, z których zbudowano kwestionariusz. Większość osób badanych (86,1%) stwierdziło, że co najmniej raz, podczas służby, uczestniczyli w zdarzeniu traumatycznym. Wśród 7,6% uczestników zdarzeń rozpoznano PTSD. Do najczęściej doświadczanych zdarzeń traumatycznych należały sytuacje wypadkowe (63,4%). Ponad połowa badanych ujawniała różnorodne fizjologiczne i emocjonalne reakcje spowodowane danym zdarzeniem traumatycznym. Dominującym uczuciem wśród uczestników zdarzeń było: współczucie i bezradność. Lęk należał do emocji najsilniej związanych z poziomem symptomów PTSD (r = 0,48; p ≤ 0,001). Poziom symptomów w PTSD korelował z wiekiem osób badanych (r = 0,25; p ≤ 0,05) i długością stażu zawodowego (r = 0,27; p ≤ 0,05).
Objawy PTSD po porodzie - porównanie kobiet rodzących samotnie i w towarzystwie partnera
Poród jest przez rosnącą liczbę badaczy traktowany jako doświadczenie traumatyczne. Najważniejszym elementem koncepcji porodu jako wydarzenia traumatycznego jest poczucie kontroli nad przebiegiem wydarzeń i związane z nimi reakcje emocjonalne występujące u kobiet. Towarzyszący rodzącej partner jest źródłem emocjonalnego i praktycznego wsparcia, a jego obecność może zmienić sposób, w jaki kobieta spostrzega poród i swoją nad nim kontrolę, a tym samym zmniejszyć ryzyko pojawienia się po porodzie objawów przypominających objawy zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD). W badaniu uczestniczyło 70 kobiet, z których połowa rodziła w towarzystwie partnera. Zastosowano Kwestionariusz objawów uwzględniających 3 grupy objawów typowych dla PTSD (unikanie sytuacji przypominających o urazie, pobudzenie, odtwarzanie stresującej sytuacji), a także Inwentarz radzenia sobie w sytuacjach stresowych (CISS) do pomiaru stylu radzenia sobie. Kobiety rodzące samotnie uzyskiwały istotnie wyższe wyniki w zakresie unikania i pobudzenia. Ich ogólny wynik w Kwestionariuszu objawów był również istotnie wyższy. Natężenie objawów PTSD było związane ze stylem radzenia sobie ze stresem – badane ujawniające styl skoncentrowany na zadaniu uzyskiwały niższe wyniki w Kwestionariuszu objawów, co świadczy o mniej intensywnych objawach. Wyniki wskazują˛ również, że ani uczestniczenie w zajęciach szkoły rodzenia, ani uprzednie doświadczenia położnicze nie modyfikowały natężenia objawów.
Porównanie nasilenia wzoru zachowania A u młodzieży z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i bez takich czynników
Celem podjętych badań było ustalenie czy młodzież z rozpoznanymi czynnikami ryzyka niedokrwiennej choroby serca różni się˛ od młodzieży bez takich czynników w zakresie nasilenia zachowań typu A oraz ustalenie związku między wzorem zachowania A a tymi czynnikami w grupie ryzyka. Badaniami objęto młodzież w wieku 15–18 lat. Część´ pierwsza˛ badań mająca˛na celu wykrycie biologicznych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca przeprowadzono wśród 350 nastolatków. Część drugą˛ obejmującą pomiar nasilenia wzoru zachowania A przeprowadzono wśród tych nastolatków, którzy zostali zakwalifikowani do grupy ryzyka (N = 56) oraz losowo wybranych 52 nastolatków bez czynników ryzyka, stanowiących grupę porównawczą. Do pomiaru nasilenia zachowań Typu A zastosowano skalę Hunter-Wolf A-B Rating Scale w polskiej modyfikacji N. Ogińskiej-Bulik i Z. Juczyńskiego. Uzyskane wyniki badań wykazały, że skłonność do zachowań Typu A, a szczególnie wyrażania niecierpliwości-agresji, jest przejawiana przede wszystkim przez młodzież którą˛ charakteryzuje występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, tj. siedzący tryb życia, nadwaga oraz podwyższony poziom cholesterolu.
Psychologiczne efekty seksualnego wykorzystywania dzieci w rodzinie
Referat poświęcony jest psychologicznym konsekwencjom seksualnego wykorzystywania dzieci w rodzinie. Wprowadza w tematykę przemocy seksualnej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na problem kazirodztwa i jego determinanty. Przedstawia krótko- i długoterminowe zagrożenia związane z doświadczeniem przemocy seksualnej w okresie dzieciństwa, w tym, związek pomiędzy byciem ofiara, a następnie sprawcą tego rodzaju przemocy. Autorki artykułu podkreślają potrzebę wnikliwej analizy problemu ze względu na negatywne konsekwencje dotyczące funkcjonowania w życiu dorosłym.
Tematem prezentowanego artykułu jest stres charakteryzujący organizacje, szczególnie organizacje typu biznesowego. Autor uzasadnia tezę, że zjawisko stresu może dotyczyć nie tylko jednostki, ale także innych struktur, m. in. tak złożonych, jak organizacje. Za teoretyczny punkt wyjścia przyjmuje przy tym koncepcję systemową. W artykule wymienione zostały najważniejsze przyczyny, a także następstwa organizacyjnego stresu. W artykule zostały również scharakteryzowane i porównane dwie dominujące strategie w zakresie radzenie sobie z omawianą formą stresu: strategia indywidualistyczna i organizacyjna.
strategia indywidualistyczna vs. strategia organizacyjna
Płeć psychologiczna a style zachowań komunikacyjnych
Celem badań jest analiza związku między płcią psychologiczną określaną Inwentarzem Płci Psychologicznej (IPP) Kuczyńskiej a stylami zachowań komunikacyjnych z Macierzy Stylów Społecznych Merrilla i Reida. W badaniu uczestniczyło 145 osób (121 kobiet i 24 mężczyzn) w wieku 20–28 lat. Wyniki badań potwierdzają istnienie związku statystycznie istotnego między płcią psychologiczną a stylami zachowań komunikacyjnych.
Zażywanie środków psychotropowych w czasie ciąży i karmienie piersią
Cel. Prezentacja zasad leczenia zaburzeń psychicznych u kobiet w okresie reprodukcyjnym. Metoda. Analiza prac przeglądowych i wyników prowadzonych badań Rezultaty. Sole litu, karbamazepina i kwas walproinowy nie powinny być stosowane w pierwszym trymestrze ciąży. Stosunkowo bezpieczne są w tym okresie trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Haloperidol również nie wywołuje uszkodzeń płodu. Redukcja dawki pod koniec ciąży pozwoli uniknąć objawów zatrucia i objawów odstawienia u noworodka. U zdrowych niemowląt korzyści związane z karmieniem piersią wydają się ważniejsze niż możliwe zagrożenie związane z działaniem trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, a także z działaniem soli litu. Niewiele wiadomo natomiast o skutkach działania znajdujących się w mleku matki takich środków jak inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, leki przeciwpsychotyczne czy karbamazepina. Wnioski. Wskazane jest stosowanie leków o udowodnionej skuteczności i znanych efektach ubocznych (a więc substancji dłużej znanych niż wprowadzonych ostatnio). Zalecana jest terapia jednym lekiem podawanym w najniższych efektywnych dawkach. Psychoterapia i elektrowstrząsy mogą być alternatywą dla leczenia farmakologicznego.
Poczucie jakości życia u osób uczestniczących w terapii metadonowej i aspirujących do nich
Celem tej pracy było ustalenie, czy osoby uzależnione od opiatów, uczestniczące co najmniej rok w programie metadonowym w porównaniu z osobami uzależnionymi od opiatów, które nie uczestniczą w takim programie, przejawiają istotnie wyższe nasilenie globalne poczucia jakości i sensu życia oraz ich komponentów. Badanie przeprowadzono w 2002 r. wśród pacjentów programu metadonowego w Warszawie i Poznaniu. Takie samo badanie zostało przeprowadzone wśród pacjentów zakwalifikowanych do programu metadonowego w Łodzi. Jakość życia oceniona została za pomocą kwestionariusza SF-36. Do oceny sensu życia zastosowano ‘‘Purpose in Life Test’’ (P.I.L.). Istotne statystycznie różnice wystąpiły w zakresie 7 z 8 podskal SF-36 jak również w 5 z 7 sfer P.I.L.
Narząd okulomotoryczny w przetwarzaniu informacji wzrokowej
Widzenie jest tylko jednym z wielu, choć niewątpliwie najważniejszym czynnikiem orientacji człowieka w otaczającej go rzeczywistości. Proces widzenia charakteryzuje naprzemienny cykl pozyskiwania sygnałów. Na korową analizę sygnału wzrokowego, która odbywa się˛ dzięki mechanizmom neuronalnym, nakłada się analiza informacji wizualnych o psychicznym charakterze. Ruchy oczu warunkują˛ zarówno powstanie, utrzymanie oraz przetwarzanie odwzorowania siatkówkowego, jak i całą percepcję wzrokową. Ruch gałki ocznej jest zmianą jej położenia kątowego w oczodole dzięki unerwionym obwodowo mięśniom ocznym. Dla rozpoznawania decydujące znaczenie mają ruchy skokowe. Zależność ta ma charakter dwukierunkowy: ruchy kształtują proces percepcji, a zarazem same od niego zależą. Tak więc proces sterowania przemieszczeniami oczu uwzględnia zwrotnie treści zawarte w tworzącym się obrazie. Proces ten zachodzi na dwóch poziomach. Na niższym z poziomów o trajektorii ruchów decydują mechanizmy odruchowe, które wyróżniają˛ kontrasty, przemieszczenia, intensywne barwy itp. odpowiadające właściwościom obiektów w polu widzenia. Na wyższym poziomie zachodzą procesy transformacyjne (myślenie, wyobrażenia), wskutek czego zależności między informacją pobieraną wzrokowo w poszczególnych punktach fiksacji mają charakter semantyczny. Wiedza o ruchach oczu dostarcza zatem niektórych wiadomości o współwystępujących z nimi procesach psychicznych.
Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji w Szczecinie (Polska) dotyczącej problemu „Osoby z niepełnosprawnością intelektualną na rynku pracy”
Międzynarodowa Konferencja w Szczecinie zorganizowana została dnia 25 stycznia 2005 r. przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym. Celem konferencji była popularyzacja idei integracji osób z niepełnosprawnością intelektualną na rynku pracy oraz promocja dobrych praktyk w tym zakresie, wśród członków Unii Europejskiej. Konferencja zgromadziła wielu specjalistów z zakresu tworzenia miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością intelektualną z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji, Polski i, przede wszystkim, osoby niepełnosprawne. Najbardziej interesujące prezentacje uwieńczone zostały debatą medialną, na której można było publicznie ustosunkować się do zagadnień poruszanych podczas konferencji.
Sprawozdanie z odbywających się co dwa lata konferencji Towarzystwa Badań nad Rozwojem Dziecka, 7-10 kwietnia 2005 r.
Tegoroczny zjazd naukowy – 2005 Biennial Meeting organizowany przez Society for Research in Child Development (SRCD) odbył się w dniach 7–10 kwietnia w Atlancie w Stanach Zjednoczonych. Konferencja podejmowała problematykę szeroko rozumianego rozwoju dzieci i młodzieży. W ramach zaplanowanych sesji przedstawionych zostało ponad 2600 prac w formie plakatów i ustnych wystąpień autorstwa specjalistów z całego świata. Kolejne spotkanie odbędzie się na przełomie marca i kwietnia 2007 r. w Bostonie.
Sprawozdanie z 28 Międzynarodowego Kongresu Psychologicznego w Beijing (Chiny)
28 Międzynarodowy Kongres Psychologii odbył się w Pekinie, w Chinach w dniach 8–13 sierpnia 2004 r. Kongres ten odbywał się pod auspicjami Międzynarodowej Unii Nauk Psychologicznych. Siedzibą było nowoczesne Centrum Kongresowe mieszczące się w azjatyckiej wiosce olimpijskiej, niedaleko Starego Miasta. Kongres zgromadził blisko 5000 reprezentantów. Odbyło się 227 zaproszonych sympozjów, ponad 300 sesji tematycznych i blisko 2600 aktywnych sesji posterowych. Polskę reprezentowało ponad 30 uczestników, w tym dwoje z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego.
Podmiotowe uwarunkowania męskości, kobiecości i androgynii
The 1960’s view of gender role orientation held that masculinity and femininity were at opposite ends of the same continuum. Bem challenged this concept by suggesting that masculinity and femininity were actually separate continuums, allowing individuals to endorse both characteristics. Bem described four categories of gender: sex-typed individuals, androgynous individuals, undifferentiated individuals and cross-sex-typed individuals. The authoress of this article conducted researches, delivering five techniques: IPP by Kuczyńska, NEO-FFI by Costa & McCrae, PTS by Strelau & Zawadzki, SD by Ray and MSS by Merrill & Reid to the group of 145 persons. The results indicate several significant differences that may be applied to various domains of life for example to the procedure of recruitment and selection.
Prawa autorskie (c) 2007 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Role grupowe a płeć psychologiczna i kompetencje społeczne
The object of the study was to explore a potential relationship between group roles (the dependent variable) and psychological gender and social competence (the independent variables). The research was made more specific by asking three cognitive questions (Does the prevalence of the researched with IPP and KKS qualities differentiate the questioned women in their group role preferences (t-student)? Are specific group roles dependent on psychological gender (ANOVA)? Is there the joint impact of individual personality variables on displaying group roles (analysis of regression). The research was carried out on year three psychology students of the University of Łódź. The study has resulted in discovering statistically significant differences between representatives of different types of psychological gender and their group role preferences. We have also discovered a different prevalence of variables defined as social competence depending on the adopted group role.
Choroba nowotworowa – w obliczu zagrożenia życia
The article presents a multi – dimensional look at the issue of coping with stress, situating health monitoring and the sense of self – effectiveness in people with recognized cancer. The results of self – studies were displayed, showing whether and to what degree the strategies of managing the disease depend on the subjects’ sex. The existence of the relationship between the tested variables (situating health monitoring and the sense of self – effectiveness) and the strategies of coping with the disease stress, was proved.
Depresyjne zaburzenia nastroju u kobiet po narodzinach dziecka
This article focuses on depressive mood disorders that affect women after delivery. The paper presents diagnostic criteria of three types of depressive mood disorders, characteristic to this circumstances and multifactorial etiology. This information take notice of necessity for further research because of impact postpartum disorders on mother-child relationship and correct child development.
Wsparcie społeczne a kontrola poziomu cukru we krwi w cukrzycy typu 2
Diabetes is an incurable disease. Recently researchers are focusing more often on the role of the social support in diabetes treatment. It seams that support from family and friends plays a big role in the results of the disease treatment. Lack of such support may decrease patients’ treatment motivations. The aim of this study was to estimate the relationship between social support and metabolic control. The group which was examined consisted of 35 people with type 2 diabetes not treated with insulin and 31 who were on insulin. The Social Support Inventory by Saranson and glycosylated hemoglobin (HbA1c) for glycemic control were used in this study. The research indicates that poorer metabolic control was correlated with the lack of social support.
Poczucie koherencji a zadowolenie z życia u kobiet i mężczyzn na emeryturze
The aim of the study was to analyze the relationship between sense of coherence (SOC) and life satisfaction in retired men and women, who stopped working. 120 retirees (60 men, 60 women) were examined using following techniques: The Sense of Coherence Questionnaire (SOC- 29) by A. Antonovsky, The Satisfaction with Life Scale (SWLS) by Diener et al. and The Scale “Emotions” by Wojciszke et al. The results point on differences between retired men and woman in the level of life satisfaction and sense of coherence (in favor of men). Moreover the relationship between sense of coherence (SOC) and life satisfaction was found in both groups. But the results suggest, that this relationship looks different in retired men then women.