Przekaz międzygeneracyjny, czyli rzecz o niematerialnym testamencie rodzinnym - Ładyżyński, Andrzej (Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, 2024)
Celem artykułu jest ukazanie przekazów transgeneracyjnych jako formy „spadku” rodzinnego przekazywanego i otrzymywanego przez każdego z członków wspólnoty rodzinnej. Przekazy te stanowią niezwykle ważny zestaw wskazówek życiowych, kształtujący wszystkie osoby związane ze sobą więzami krwi. Pojęcie przekaz znajduje odzwierciedlenie w całym szeregu terminów takich, jak: dziedzictwo, przekaz kulturowy, dziedzictwo transgeneracyjne, delegacja czy skrypt. Przekazy dokonują się poprzez świadome, jak również nieświadome przyjmowanie przez przedstawicieli kolejnych pokoleń świata wartości, wzorców, norm, zasad, motywów. Dzieje się tak poprzez kultywowanie w rodzinach opowieści, mitów, powracanie do porzekadeł, „starych mądrości”. Jako niezwykle ważne jawi się pytanie, co członkowie rodziny mogą z przekazami transgeneracyjnymi uczynić. Mogą je bezwiednie przyjmować i kultywować lub poddać jakiejś refleksji, zaciekawić się nimi, odkrywać zasoby tych „zapisów testamentowych” oraz ich ograniczenia. W mniejszym stopniu można uczynić to samodzielnie. Częściej udaje się to przy pomocy osoby stanowiącej „zewnętrzne lustro”, w towarzystwie doradcy rodzinnego czy też terapeuty. Analiza przekazów nie ma na celu zaspokojenia ciekawości przeszłością rodzinną. Odkrywanie przekazów pozwala lepiej zrozumieć, co stanowi główne przesłanki dotychczasowego funkcjonowania rodziny. Zrozumienie dedykowanego „testamentu” pozwala na zatrzymanie przekazów destrukcyjnych. Wydaje się być szczególnie ważne dla osób wywodzących się z rodzin, która zatrzymywały się w swoim rozwoju, nie korzystają z generatywnych rozwiązań. Zrozumienie dziedzictwa pokoleń może pozwolić uniknąć niewłaściwych, nieprzystających do współczesności rozwiązań czy powielania klanowych błędów odtwarzanych z pokolenia na pokolenie.