International Studies. Interdisciplinary Political and Cultural Journal
In a joint decision between Lodz University Press and The Department of International and Political Studies at the University of Lodz, we have decided to close International Studies. Interdisciplinary Political and Cultural Journal. The journal was published in the years 2007–2022. International Studies. Interdisciplinary Political and Cultural Journal, is an open-access, peer-reviewed journal devoted to political and cultural studies in the international context. It is one of the first journals of this kind, not only in Poland. but in Central and Eastern Europe. Its scope, however, is not limited to the region; on the contrary, we aim to bring our readers the most interesting perspectives and voices of opinion about current global issues and the most topical and innovative research in the area of international, cultural and political studies. To this end, IS publishes essays that vary in focus and methodology. In pursuit of the goal of continued excellence, we have inevitably been dependent on the contributions of our colleagues working in other disciplines, such as philosophy, communication and media, literature and anthropology.
Sytuacja Khmerów w Wietnamie. Polityka władz wietnamskich wobec mniejszości a trwałość khmerskiej tradycji
Celem artykułu jest analiza obecnej sytuacji socjoekonomicznej mniejszości Khmerów w Wietnamie oraz przedstawienie ewolucji polityki rządu wietnamskiego wobec tej grupy od okresu podziału kraju do czasów współczesnych. Aby zrealizować to założenie, postawiono następujące pytania badawcze: 1) Jaki jest status społeczności khmerskiej w Wietnamie na płaszczyźnie społecznej i ekonomicznej?; 2) Czy mniejszość Khmerów wykształciła poczucie silnej, odrębnej tożsamości?; 3) Jaka jest polityka wietnamskich władz wobec społeczności khmerskiej? Analiza ma na celu weryfikację hipotezy zakładającej, iż deklaracje wietnamskiego rządu odnośnie do prowadzenia polityki mającej na celu poszanowanie odmienności kulturowej oraz poprawienie warunków życia i sytuacji materialnej Khmerów nie znajdują pokrycia w rzeczywistości. Nadal pozostaje wiele zaniedbanych sfer, a Khmerzy doznają dyskryminacji, zachowując silne poczucie tożsamości narodowej poprzez kultywowanie khmerskiej tradycji i obyczajów.
Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sport na rzecz rozwoju i pokoju w Organizacji Narodów Zjednoczonych Empiryczne badanie poświęcone rozwojowi roli sportu na rzecz rozwoju w ONZ w kontekście zamknięcia Biura NZ ds. Sportu na rzecz Rozwoju i Pokoju
W 2017 r. podjęto decyzję o zamknięciu Biura Narodów Zjednoczonych ds. Sportu na rzecz Rozwoju i Pokoju (UNOSDP). Niniejsze badanie jakościowe ma na celu przeanalizowanie przyczyn zamknięcia, a także jego wpływu na rolę sportu w aspekcie rozwoju i pokoju w Organizacji Narodów Zjednoczonych. Opierając się na teorii systemów, przeprowadziliśmy wywiady z uczestnikami z odpowiednich organizacji. Wykazano, że Biuro NZ ds. Sportu na rzecz Rozwoju i Pokoju zmieniło tryb pracy, a nowo wyznaczone zadania, jak również ich realizacja, wzbudzały kontrowersje. Ponadto, szerzej zakrojone zmiany w polityce rozwojowej wytyczyły nowe ramy dla krzewienia idei sportu na rzecz rozwoju i pokoju.
Biuro ONZ ds. Sportu na rzecz Rozwoju i Pokoju
Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Przegląd krytyczny: wpływ więzień politycznych na uczestnictwo w życiu politycznym (przypadek egipskiego Bractwa Muzułmańskiego)
Historia dostarcza świadectw skorumpowanych intencji wielu rewolucjonistów, którzy objęli władzę (np. rewolucja irańska, Aung Suu Kyi w Birmie). Niektórzy aktorzy sceny politycznej roszczą sobie pretensje do legitymizacji dowolnych działań z ich strony. Za przykład mogą posłużyć przywódcy niedawnych społecznych ruchów wolnościowych w Egipcie, którzy przypisują sobie prawo decydowania o tym, co jest moralne, i kto zostanie przyszłym celem podejmowanych manewrów politycznych. Tymczasem, panuje reżim wojskowy. Wydaje się, że nikomu nie zależy na staraniach na rzecz demokratyzacji systemu. Jakkolwiek były minister obrony Abdelfattah Al-Sisi twierdzi, że toczy walkę z korupcją w łonie własnego reżimu, kraj czeka jeszcze długa droga, by unormować sytuację. W niniejszym artykule poruszono kwestię wzajemnie sprzecznych i rodzących dezorientację wystąpień medialnych i politycznych egipskiej opozycji, w których wybrzmiewają tendencje populistyczne i które sprawiają, że opozycja przegrywa na zasadach, zgodnych z procesem demokratyzacji, zmuszają ją do zajęcia popularnego stanowiska lub przegrania samego procesu demokratyzacji.
Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Drabina eskalacyjna a gra losów w ukraińskiej wojnie 2022 roku
Artykuł odnosi się do najnowszych wydarzeń, które rozegrały się w trakcie wojny w Ukrainie w latach 2022–2023, analizowanych z perspektywy wybranych spostrzeżeń pochodzących z badań nad odstraszaniem, w szczególności w ramach koncepcji drabiny eskalacyjnej. Powodem publikacji jest chęć zwrócenia uwagi na niebezpieczne kroki eskalacyjne w kontekście rozpętanej przez Putina wojny rosyjsko-ukraińskiej, w tym zniesienie kontroli zbrojeń strategicznych i rozmieszczenie taktycznej broni jądrowej w sąsiedztwie UE. Działania reżimu Władymira Putina zmierzające do przejęcia największej ukraińskiej elektrowni jądrowej lub uzyskania nad nią kontroli wzbudziły międzynarodową dyskusję na temat poważnego zagrożenia humanitarnego. Debata na temat odstraszania sprzed 1989 r. może wnieść ważną perspektywę badawczą, której dotychczas zabrakło w ramach analizy nowej zimnej wojny. W szczególności, rozwój sytuacji w 2023 r. w zakresie prowadzenia wojny w Ukrainie przy wsparciu Zachodu zapobiegającego realizacji scenariusza kryzysu nuklearnego (wykorzystanie arsenału taktycznego) można analizować w kontekście wcześniejszych koncepcji wojny lokalnej (lata 60.), a także dalszych opracowań dotyczących warunków wzajemnej podatności na zagrożenia.
Praktyki zarządzania, finansowanie ochrony zdrowia i wyniki zdrowotne w Nigerii: ocena ilościowa
Dobra kondycja zdrowotna jest kluczowa dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju w dowolnej gospodarce, w tym w Nigerii. Nie dziwi fakt, że ONZ wskazało dobry stan zdrowia jako trzeci cel zrównoważonego rozwoju. Utrzymanie dobrej kondycji zdrowotnej wymaga nakładów finansowych oraz sprawnie funkcjonujących instytucji. Te właśnie zależności przeanalizowano w niniejszym artykule. W artykule zbadano wpływ finansowania opieki zdrowotnej i jakości zarządzania na wyniki zdrowotne w Nigerii w latach 1980–2018, wykorzystując dane wtórne oparte na Światowych Wskaźnikach Rozwoju (WDI). Na potrzeby analizy danych zastosowano test kointegracji i model wektorowej korekty błędów (VECM). Wykorzystując zarówno oczekiwaną długość życia, jak i śmiertelność niemowląt jako miarę wyników zdrowotnych i zmiennych zależnych, wykazano na podstawie wyników krótko- i długoterminowych, że instytucje usprawnione za pomocą dobrych praktyk zarządzania mogą przynieść pozytywne wyniki zdrowotne w kraju.
Aktywizm bez przerostu formy nad treścią: łagodna forma protestu Roberta Lewandowskiego jako środek zaradczy przeciwko atakom politycznym na szczeblu krajowym
W ciągu ostatnich kilku lat odnowił się trend aktywistyczny na niwie sportowej manifestowany na najważniejszych międzynarodowych imprezach sportowych na całym świecie, a postawa oparta na odpowiedzialności społecznej i politycznej wolności słowa stała się elementem tożsamości własnej wśród wielu czołowych sportowców. Jakkolwiek sportowcy mogli niedawno doświadczyć osobistej transformacji, towarzyszącej aktywizmowi, ataki polityczne w kręgach krajowych pozostają osadzone w długiej tradycji braku przyzwolenia dla ingerencji sportowców w świat polityki. W niniejszym artykule omówiono korzenie, z których wyrasta tradycja piętnowania sportowców angażujących się w aktywizm polityczny, przedstawiono teorię, dlaczego i w jakiej formie sportowców tych spotykają ostre ataki polityczne w reprezentowanym przez nich kraju, jak również pokazano, że wybór łagodnych form wyrazu aktywizmu pozwala skutecznie uniknąć powyższych scenariuszy. W badaniu przeanalizowano studium przypadku polskiego piłkarza Roberta Lewandowskiego „wskazującego palcem” podczas eliminacji do Mistrzostw Świata w 2022 roku. Przykład Lewandowskiego posłużył jako ilustracja alternatywnych, umiarkowanych środków uprawiania aktywizmu. Celem niniejszego badania jest wprowadzenie terminu „przesadnego aktywizmu/ przerostu formy nad treścią w aktywizmie” do dziedziny polityki sportu w kontekście decyzji sportowców, by przedłożyć utrzymanie długofalowej pozycji politycznej nad uzyskanie maksymalnego efektu politycznego w następstwie pojedynczego wydarzenia.
przesadny aktywizm/przerost formy nad treścią w aktywizmie
Strach jako narzędzie polityczne: Krytyczna analiza użycia strachu w kampaniach kongresmenki Marjorie Taylor Greene
Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule są podsycające strach narracje stosowane w strategii politycznej przez kongresmenkę Marjorie Taylor Greene reprezentującą stan Georgia. W wyniku analizy źródeł, takich jak materiały wykorzystywane w kampanii wyborczej, propozycje ustawodawcze i komunikaty prasowe za pomocą metody analizy treści, w artykule zidentyfikowano trzy podstawowe narracje bazujące na poczuciu strachu, wykorzystywane przez tę polityk: zagrożenia dla kraju, zagrożenia dla swobód i zagrożenia dla dzieci. Badaniem objęto również wpływ działań obliczonych na szerzenie strachu w strategii wyborczej Greene i jej sukces w 14. okręgu kongresowym Georgii, znanym z konserwatywnych poglądów. W artykule podejmuje się próbę uzyskania wglądu w dynamikę współczesnego dyskursu politycznego w Stanach Zjednoczonych i jego potencjalne konsekwencje poprzez zrozumienie skuteczności strategii podsycania strachu.
Niepowodzenie demokratyzacji na Bliskim Wschodzie: przyczyny i perspektywy
Wśród analityków i ekspertów ds. polityki bliskowschodniej utarło się, że szanse na powodzenie procesu demokratyzacji w tym regionie zależą od polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych i ich zachodnich sojuszników. W przeciwieństwie do dominujących interpretacji niepowodzenia demokratyzacji na Bliskim Wschodzie, w artykule przedstawiono argumenty na rzecz tezy o silnym zbiorczym wpływie na utrzymywanie się niesprzyjającego demokracji klimatu przez czynniki, takie jak historyczna skłonność lewicowych partii i organizacji do utożsamiania antyimperializmu z wrogością wobec liberalnych wartości, ograniczony zakres industrializacji oraz zaszczepiona na gruncie kulturowym i religijnym lojalność wobec rozbieżnych zasad.
Założenia polityczno-ekonomiczne dotyczące uchylenia systemu kafala w Arabii Saudyjskiej
Arabia Saudyjska, państwo utrzymujące się z dochodów pasywnych z wydobycia ropy naftowej, która jest jego bogactwem naturalnym, przyjmuje rzesze zagranicznych pracowników, objętych kontrowersyjnym systemem kafala. Niedawno Arabia Saudyjska ogłosiła zniesienie tego systemu ze skutkiem w marcu 2021 r., jednak z wyłączeniem pracowników domowych. Poczynione spostrzeżenia dają podstawy do przypuszczeń, że decyzja władz o zniesieniu tego systemu podyktowana była względami polityczno-ekonomicznymi, niezależnie od pobudek humanitarnych. Jest to kolejne przedsięwzięcie obecnego reżimu, obliczone na zmniejszenie zależności od ropy naftowej poprzez dywersyfikację gospodarki. Następca tronu, książę Mohammad Bin Salman, przedstawił szeroko zakrojony plan reform – „Wizja Arabii Saudyjskiej w 2030 r.”, którego celem jest pobudzenie bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz rozwój sektora publicznego i usługowego, wymagający wykwalifikowanych pracowników i ekspertów do zarządzania gospodarką, którzy powinni funkcjonować poza systemem kafala. Przedmiotem niniejszego artykułu są ekonomiczne założenia polityki migracyjnej w ramach analizy polityczno-ekonomicznych aspektów uchylenia systemu kafala w Arabii Saudyjskiej przez pryzmat obecnej transformacji i uchwalenia zniesienia systemu kafala.
reforma systemu kafala w Arabii Saudyjskiej
ekonomiczne założenia polityki migracyjnej
Geopolityczne uwarunkowania przebiegu szlaków migracyjnych i ich wpływ na przestępczość zorganizowaną w Republice Macedonii Północnej
Ze względu na szczególną sytuację geopolityczną i geostrategiczną, położona w samym sercu Półwyspu Bałkańskiego Macedonia Północna jest celem nielegalnej migracji i znajduje się na skrzyżowaniu szlaków migracyjnych prowadzących z Azji i Afryki do Europy Środkowej i Zachodniej. Poniższy artykuł stara się zatem odpowiedzieć na dwa powiązane ze sobą pytania. Pierwsze pytanie dotyczy geopolitycznych uwarunkowań przebiegu szlaków migracyjnych i ich wpływu na nasilenie przemytu migrantów, natomiast drugie ogniskuje się wokół przemytu migrantów dokonywanego przez zorganizowane grupy przestępcze. W ujęciu czasowym, badanie objęło okres pandemii COVID-19. Podstawą metodologiczną niniejszego artykułu jest analiza dokumentów politycznych pochodzących z otwartych źródeł. Ponadto, autorzy przeprowadzili wywiady z ponad stoma macedońskimi funkcjonariuszami policji, którzy pracują bezpośrednio na granicy i są zaangażowani w zwalczanie przemytu migrantów, a także pogłębiony wywiad z naczelnikiem Krajowej Jednostki ds. Zwalczania Przemytu Migrantów i Handlu Ludźmi w Macedonii Północnej.
Kierunki kulturowe w polityce oświatowej w Ukrainie (2010–2013): ideologia kontratakuje
W artykule autor poddał analizie reformy edukacyjne oraz całokształt polityki oświatowej, realizowane w Ukrainie w okresie prezydentury Wiktora Janukowycza. Zbadano kilka konkretnych kwestii politycznych, w szczególności sprzeciw Uniwersytetu Narodowego „Akademia Kijowsko-Mohylańska” wobec trendów oświatowych wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy zarządzane przez Dmytro Tabacznyka. Przedstawiono przejawy polityki kolonialnej w ukraińskiej oświacie, które miały na celu odnowienie więzi między Ukrainą i Rosją oraz uczynienie z Ukrainy części imperium kolonialnego. Omówiono niejawne sposoby realizacji strategii kolonialnej w reformach oświatowych w Ukrainie, w szczególności w aspekcie nauczania przedmiotów humanistycznych, takich jak literatura ukraińska. Przedmiotem analizy były dostępne formy oporu wobec strategii kolonialnych w oświacie, metody przezwyciężania nacisków imperialnych i umacniania narracji oporu, pozwalające uniknąć dalszego rozszczepienia ukraińskiej tożsamości w łonie imperium. Omówiono działania legislacyjne, zogniskowane wokół utrwalenia statusu języka rosyjskiego jako języka miejscowego. Zwrócono uwagę na kolonializm w inicjatywach legislacyjnych w zakresie polityki językowej, obecny w szczególności w ustawie Kiwałowa-Kolesniczenki.
Strategia „Europa 2020” – Komisja Europejska a przedsiębiorczość polityczna
W niniejszym opracowaniu omówiono założenia Komisji Europejskiej i strategii „Europa 2020”, powstałej w odpowiedzi na globalny kryzys gospodarczy w latach 2007–2008 i kolejnych. Strategia „Europa 2020” była inicjatywą mającą na celu walkę z kryzysem poprzez propagowanie inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego integracji społecznej. Komisja oceniła kryzys jako egzystencjalne zagrożenie dla Europy, lecz również jako szansę na stworzenie nowego, dobrze prosperującego regionu. W niniejszym opracowaniu omówiono wysiłki podejmowane przez Komisję w zakresie przedsiębiorczości politycznej i oceniono wyniki wdrożonych reform. Komisji udało się osiągnąć wiele z wytyczonych celów, choć należy podjąć nadal nierozwiązane wyzwania.
Kilka słów o współczesnej ukraińskiej poezji lirycznej w huku wojennym
Nawiązując do aktualnej sytuacji w poezji współczesnej podczas kolejnych działań wojennych pomiędzy Rosją a Ukrainą, autor obala słynne powiedzenie Cycerona „Inter arma, silent Musae” (łac.: Pośród szczęku broni, milczą muzy). W dobie po 24 lutego na sile przybrał gatunek mobilny ze względu na pojawienie się psychotypu zapaleńca, w którym pamięć historyczna i etniczna dają asumpt do historycznie uzasadnionego oporu wobec moskiewskiego agresora, obrony domu, rodziny, ziemi, godności ludzkiej i narodowej. Taki żarliwiec stał się głównym bohaterem lirycznym we współczesnej poezji ukraińskiej, której wielu twórców rekrutuje się spośród żołnierzy Sił Zbrojnych Ukrainy, oddziałów Obrony Terytorialnej, sanitariuszy, ochotników, a także uchodźców i naocznych świadków bohaterskich czynów i cierpień na granicy życia i śmierci, dokonywanych i doznawanych w imieniu narodu. Pierwszorzędne znaczenie przypisuje się sile oporu Słowa, które może być atrakcyjne zarówno pod względem publicystycznym, jak i retorycznym. Ten środek wyrazu zyskuje jednak na głębi i znaczeniu, jeśli zostaje zaprzęgnięty na potrzeby zrozumienia konkretnych realiów wojskowych, osobiście doświadczanych przez poszczególnych autorów. Często przybiera formę przekonujących uogólnień, filozoficznych medytacji w szacie poezji, tworzących podwaliny namiętnej ontologii niezłomnego narodu ukraińskiego, usilnie dążącego do unicestwienia niszczycielskich sił Moskwy. Autor stwierdza, że bez znaczenia jest wybór rodzaju wiersza – czy to akcentowanego czterowiersza, czy giętkiego wiersza wolnego. W artykule autor przedstawia panoramę współczesnej poezji ukraińskiej, analizując jej specyficzne cechy gatunkowe i stylistyczne, poszukując korzeni twórczego potencjału słowa poetyckiego w trudzie wojennym. Jest to nowa, choć po brzegi zapisana, strona literatury ukraińskiej. W ogniu wojny rosyjsko-ukraińskiej poezja ukraińska uosabia nowy paradygmat sensów i oczekiwań, obalając aforyzm Cycerona. Osadzona w obiektywnych realiach frontowej codzienności, cierpienia, zmagań na granicy życia i śmierci twórczość zaświadcza o istnieniu nowego psychotypu bohatera lirycznego, odpowiadającego swemu fizycznemu pierwowzorowi, który staje do walki w obronie domu, rodziny, ziemi, godności ludzkiej i narodowej przeciwko moskiewskiemu agresorowi. Ukazana w artykule panorama współczesnej liryki ukraińskiej w jej różnorodności gatunkowej i stylistycznej daje podstawy, by wnioskować nie tylko o nieprzebranym potencjale twórczym najbardziej mobilnego gatunku – czy wręcz odmiany gatunkowej, lecz również o tym, że nowo wykształcony nurt literatury ukraińskiej zdążył przybrać dojrzałą formę. Omawiana w artykule wojenna poezja liryczna wpisuje się w nową narrację kulturową Ukrainy, ukierunkowaną na przewartościowanie i ugruntowanie koncepcji wojny i związanych z nią pojęć, takich jak ból, tragedia ludzka, możliwości człowieka, godność, ludzkie wartości, demokracja itp. W artykule poddano analizie i usystematyzowano nowe modele narracyjne i specyfikę stylistyczną współczesnych ukraińskich tekstów lirycznych.
The interview on Today’s Ukraine with Professor Dmytro Drozdovskyi conducted by Krystyna Kujawińska Courtney on 28th of March, 2022
Analiza przestrzegania międzynarodowych standardów prawa pracy w zakresie zatrudniania kobiet w Kambodży, Wietnamie, Laosie i Tajlandii
W artykule przedstawiono międzynarodowe standardy prawa pracy dotyczące zatrudniania kobiet oraz przeprowadzono analizę ich przestrzegania w wybranych państwach Azji Południowo-Wschodniej: Kambodży, Wietnamie, Laosie i Tajlandii. Omówione zostały kwestie dotyczące równouprawnienia w zatrudnieniu oraz ochrony macierzyństwa. Przeprowadzono ocenę zgodności krajowych regulacji z dorobkiem międzynarodowego prawa pracy, w szczególności ze standardami wypracowanymi w konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy. Artykuł analizuje dwa obszary dotyczące zatrudniania kobiet. Pierwszy z nich, związany z równouprawnieniem, zawiera porównanie wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w omawianych państwach Azji Południowo-Wschodniej oraz przedstawienie krajowych uregulowań dotyczących zakazu dyskryminacji ze względu na płeć. Drugi rozwija kwestie związane z ochroną macierzyństwa, takie jak długość urlopu macierzyńskiego, zasiłek macierzyński i przerwy na karmienie podczas pracy.
Sytuacja singapurskiej społeczności LGBT
W artykule przedstawiono sposób postrzegania mniejszości homoseksualnej w Singapurze. Sięgnięto do historii obecności Imperium Brytyjskiego w Azji Południowo-Wschodniej oraz opisano obecną sytuację dotyczącą praw społeczności LGBT. Ukazano przemiany prawne związane z akceptacją osób należących do mniejszości seksualnych. Artykuł przedstawia przeszłość państwa-miasta oraz jego kodeks prawny, a także opisuje podejmowane przez aktywistów próby wpłynięcia na singapurski rząd aż do listopada 2022 roku, gdy nastąpiło zdekryminalizowanie stosunków seksualnych między mężczyznami. Analiza pokazuje, że mniejszość homoseksualna wciąż jednak mierzy się z problemami w aspekcie prawnym, choć dzięki działaniom aktywistów i rosnącej świadomości społecznej stopniowo zwiększa się poziom akceptacji homoseksualizmu w Singapurze.
Udział kobiet w protestach przeciwko juncie wojskowej w Mjanmie w 2021 roku
Artykuł ma na celu przybliżenie wydarzeń związanych z zamachem stanu w Mjanmie w 2021 roku oraz ukazanie roli kobiet uczestniczących w protestach przeciwko temu przewrotowi. Państwo birmańskie od momentu wyzwolenia się spod jarzma władzy kolonialnej i uzyskania niepodległości boryka się z wieloma problemami. Jednym z nich jest ciągła aktywność junty wojskowej w polityce kraju. Junta rządziła państwem nieprzerwanie od roku 1962 do 2011, kiedy to władzę przejęła partia demokratyczna i ustanowiono cywilnego przywódcę. Czas demokracji nie potrwał jednak długo, ponieważ 1 lutego 2021 roku junta dokonała zamachu stanu i ponownie przejęła władzę. Spotkało się to z niezadowoleniem obywateli, zaczęli organizować prodemokratyczne protesty i stawiać opór reżimowi. Jedną z czołowych grup były kobiety. Stanowiły ponad połowę protestujących i często były liderkami marszów protestacyjnych. Ich wysoka aktywność w protestach wynikała nie tylko z chęci obalenia junty, ale także z potrzeby walki o prawa równościowe w patriarchalnym społeczeństwie.
Wielokulturowość a jedność narodowa – problemy społeczne w Malezji na przełomie XX i XXI wieku
Malezja to zróżnicowany kulturowo i etnicznie kraj w Azji Południowo-Wschodniej. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie przyczyn oraz wpływu braku spójności i integralności społeczeństwa Malezji na możliwości rozwoju tego kraju, a także sprawdzenie, czy tamtejszy rząd stara się zapobiegać podziałom społecznym. Przedstawiono również podstawowe informacje dotyczące Malezji oraz dokonano analizy wskaźników istotnych w ocenie rozwoju społecznego tego kraju. Na tym tle zaprezentowano wybrane problemy społeczno-ekonomiczne oraz możliwości rozwoju gospodarczego i społecznego Malezji w najbliższych latach. Artykuł opiera się głównie na następujących opracowaniach: Budowa państwa w warunkach wieloetniczności. Przypadek Malezji Ewy Trojnar, Problem nierówności dochodowych i ubóstwo w wieloetnicznym społeczeństwie Malezji Pawła Glinika oraz Sexuality Education in Malaysia: Perceived Issues and Barriers by Professionals, którego autorami są Zahra Fazli Khalaf, Wah Yun Low, Effat Merghati-Khoei, Behzad Ghorbani. Postawiono wnioski, iż Malezja ze względu na swój intensywny rozwój gospodarczy może być dla partnerów i biednych krajów tego regionu Azji wzorem do naśladowania. Niestety, różnice w sytuacji prawnej poszczególnych grup etnicznych i rasowych, dysproporcje ekonomiczne czy brak odpowiedniej jakości kształcenia (nawet edukacji seksualnej) prowadzą do stagnacji społecznej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie do realizacji wybranych Celów Zrównoważonego Rozwoju określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych, które ugruntowałyby dalszy rozwój Malezji oraz poprawiły dobrostan jej obywateli. Malezja ma szansę wejść na drogę do stania się liderem w regionie Azji Południowo-Wschodniej, ale wymaga to wielu zmian społecznych, które powinny zostać wprowadzone jak najszybciej.
Wybrane problemy społeczne Laotańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej
Laos wydaje się być nadal państwem pomijanym i niezauważanym przez zachodnie media i opinię publiczną. Pozostaje w cieniu swoich większych sąsiadów, Wietnamu i Tajlandii, które są wpływowymi państwami ASEAN, podczas gdy Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna znalazła się na uboczu regionalnej i światowej polityki. Taki stan rzeczy odnosi się również do rozpoznania przez zachodnich obserwatorów problemów społecznych, z którymi boryka się to państwo. Niniejszy artykuł koncentruje się na przybliżeniu specyfiki i zdefiniowaniu problemów społecznych, z którymi Laos mierzył się w ostatnich trzech dekadach. Przedstawiona została charakterystyka Laosu, z uwzględnieniem analizy rankingu HDI, by na tym tle odpowiedzieć na pytania dotyczące wyzwań społecznych stojących przed LRLD. Autorzy artykułu wskazują, że problemy te wynikają z faktu, iż jest to kraj średnio rozwinięty i zróżnicowany etnicznie. Do przeprowadzenia badań posłużyła metoda monograficzna, oparta na analizie zgromadzonych publikacji naukowych, danych statystycznych oraz źródeł internetowych. W wyniku badań udało się potwierdzić następującą hipotezę: nękające Laotańską Republikę Ludowo-Demokratyczną problemy o charakterze społecznym mają swoje źródło przede wszystkim w złej sytuacji materialnej większości obywateli, braku infrastruktury oraz zróżnicowaniu etnicznym społeczeństwa. Z powyższymi problemami rząd w Wientian wyraźnie sobie nie radzi. Patrząc jednak na ogólną tendencję rozwojową Laosu, skala opisanych w pracy problemów powinna się sukcesywnie zmniejszać.
Problemy społeczne współczesnej Kambodży w drugiej dekadzie XXI wieku. Problem łamania praw dzieci
Artykuł prezentuje najważniejsze informacje na temat ludności Kambodży, jej historii od czasów starożytnych do współczesności. Omówiona została obecna sytuacja ekonomiczna i polityczna kraju oraz poruszono kwestię nieprzestrzegania wolności słowa. W szczególności zwrócono uwagę na problematykę związaną z łamaniem praw dzieci. Poddano zatem analizie główne problemy tego azjatyckiego kraju w drugiej dekadzie XXI wieku. Jako cel główny przyjęto odpowiedź na pytanie: jak sytuacja polityczno-ekonomiczna i historia kraju wpływają na sytuację dzieci w Kambodży? Poszczególne rozdziały dotykają takich problemów społecznych, jak: bieda, brak wolności słowa, prześladowanie przeciwników politycznych przez władzę, prostytucja i handel ludźmi, wliczając w to łamanie praw najmłodszych i stygmatyzację mieszkańców sierocińców.
Georges Sorel i narodziny faszystowskiego mitu politycznego
Gorges Sorel to francusko-włoski myśliciel znany jako twórca teorii współczesnej mitologii politycznej. W Polsce Sorel jest postrzegany tylko jako myśliciel marksistowski. Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana. Sorel był nieortodoksyjnym myślicielem marksistowskim, a w ostatniej epoce swego życia skonstruował polityczną mitologię rewolucji od lewicy po prawicę. Sorela równie dobrze można uznać za współpracownika komunistów i syndykalistów we Włoszech co nacjonalistów i monarchistów we Francji. Jego mieszanka idei komunistycznych i nacjonalistycznych jest podstawą faszystowskiego ruchu Benito Mussoliniego.
Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość (?) Pomiędzy małpim przodkiem a Artificial Intelligence
Artykuł omawia genezę człowieka, istotę natury ludzkiej oraz wizję przyszłości ludzkości. W syntetyczny sposób przedstawia główne etapy procesu antropogenezy. Opisuje dwoistą naturę współczesnego człowieka (naturę biologiczną i kulturową). Artykuł odnosi się do pojawienia się Sztucznej Ogólnej Inteligencji (AGI) jako wyzwania dla ludzkości.
Marcus Valerius Maximianus – bohater wojen markomańskich
Artykuł stanowi zrekonstruowany życiorys jednego z wybitnych Rzymian o imieniu M. V. Maximianus, który wsławił się licznymi bohaterskimi czynami w okresie tzw. wojen markomańskich. Podstawą dla dokonania tej rekonstrukcji były dwa źródła o kapitalnym znaczeniu, oba mające postać inskrypcji. Pierwszą z tych inskrypcji odkryto w dzisiejszym słowackim Trenczynie, drugą w Zanie na terenie Algierii. Co istotne ich treść wzajemnie się wzbogaca i uzupełnia. Pretekstem do podjęcia tematu była dawno odbyta rozmowa autora z Jubilatem, w której obaj zastanawiali się nad autentycznością kreowanej przez Russella Crove postaci Maximusa bohatera filmu „Gladiator”, który w artykule został skonfrontowany z postacią wymienionego wyżej historycznego Maximianusa.
Jerzy Grobicki (1891–1972). Od Legii Cudzoziemskiej do generała WP. Biografia kawalerzysty
Artykuł omawia postać Jerzego Grobickiego (1891–1972), który służył jako oficer armii cesarsko-królewskiej i został pułkownikiem Wojska Polskiego w II RP. Brał udział w I i II wojnie światowej, a po wojnie wyemigrował do Kanady.
Współpraca polsko-rumuńska w działalności politycznej i naukowej Nicolae Iorgi
Nicolae Iorga jest postacią o dużym znaczeniu w historii i kulturze Rumunii. Bardzo często wypowiadał się o sprawach polskich w szerokim tego słowa znaczeniu, zarówno w kwestiach akademickich, jak i politycznych. Zaangażowanie Iorgi w Polskę jest widoczne niemal nieprzerwanie w trakcie jego kariery naukowej i politycznej. Od czasów szkolnych po jego tragiczną śmierć Polska i jej sprawy były obecne w jego działalności także za sprawą jego nauczycieli, profesorów czy późniejszych partnerów politycznych. Dzięki wykształceniu historycznemu Iorga postrzegał Polskę jako ważnego partnera Rumunii na arenie międzynarodowej, jako gwarancję bezpieczeństwa politycznego, ale także ważnego partnera w kontekście rozwoju kulturalnego. Jako inicjator kursów języka i kultury rumuńskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, Nicolae Iorga otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wileńskiego w 1931 r. za ważną rolę w umacnianiu stosunków między Polską a Rumunią.
Repatriacja polskich domów dziecka z ZSRR do Polski w 1946 r.
Komitet do spraw Dzieci Polskich w ZSRR funkcjonował w latach 1943–1946 r. Został powołany 30 czerwca 1943 r. w Moskwie z inicjatywy środowisk lewicowych. Komitet był opiekuńczą instytucją radziecką. Wszelkie jego działania były wzorowane na rosyjskim systemie oświatowym. Jedną z najważniejszych i najbardziej istotnych spraw w działalności Komitetu do spraw Dzieci Polskich w ZSRR była repatriacja najmłodszych obywateli polskich do ojczyzny. Zagadnienie to było przedmiotem wielu niezwykle żmudnych spotkań, zabiegów i wielogodzinnych rozmów z władzami radzieckimi. Kwestia ta należała do najtrudniejszych zadań realizowanych przez pracowników Kompoldietu. Repatriacja domów dziecka do Polski rozpoczęła się w styczniu 1946 r.
Sportowa wszechstronność polskich piłkarzy, uczestników rozgrywek ligowych w latach 1927–1939
Zawodnicy występujący w latach międzywojennych w polskiej lidze piłkarskiej byli bardzo wszechstronni i utalentowani, dlatego odnosili sukcesy sportowe także w innych dyscyplinach sportu. Celem pracy była ocena skali tego zjawiska. Masowy rozwój piłki nożnej w Polsce sprawił, że brakowało utalentowanych zawodników w zmaganiach obejmujących gry sportowe, lekkoatletykę czy sporty zimowe. Wysoka sprawność piłkarzy predystynowała ich do udziału w rywalizacji sekcji klubów sportowych, innych niż futbolowe. Przedstawiono szczegółowe wykazy piłkarzy, uczestników rozgrywek ligowych w latach 1927–1939, którzy zostali medalistami mistrzostw Polski w hokeju na lodzie, lekkoatletyce, koszykówce, siatkówce i piłce ręcznej. Ponadto zaprezentowano sylwetki i dokonania najbardziej wszechstronnych zawodników.
Polski Komitet Imprez Sportowych w Berlinie na drodze ku normalizacji polsko-niemieckich stosunków politycznych (1932–1934). Polityczne kulisy pierwszego w historii meczu piłkarskiego reprezentacji Polski i Niemiec
Artykuł poddaje omówieniu wyjątkową polską instytucję państwową działającą w okresie międzywojennym, Polski Komitet Imprez Sportowych w Berlinie (PKISB). Jej przedstawiciele poprzez sport realizowali ambicję kształtowania korzystnego wizerunku Polski we wrogiej II RP Rzeszy Niemieckiej. W dłuższej perspektywie Komitet okazał się narzędziem poprawy ogólnych stosunków polsko-niemieckich. Artykuł koncentruje się na początkowej fazie działalności PKISB, kiedy po dojściu do władzy Adolfa Hitlera stawką była przyszłość stosunków politycznych między dotychczas skłóconymi sąsiadami. Działalność tej instytucji została przeanalizowana głównie w odniesieniu do piłki nożnej jako najpopularniejszego sportu w Polsce i Niemczech.