Blaski i cienie podróżowania na początku wieku XIX według dziennika Henryka Lubomirskiego - Chłanda, Dorota (Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku, 2011)
W roku 1811 książę Henryk Lubomirski i jego żona Teresa z Czartoryskich odbyli podróż po Francji. Rozpoczęła się ona w kwietniu w Genewie i zakończyła siedem tygodni później w tym samym mieście. Jest to wędrówka po własnych śladach, odtworzenie trasy pokonanej przez księcia w czasie Grand Tour. Marszruta prowadzi przez Lyon, Aix, Awinion, Marsylię, Tulon i Turyn. W czasie tej wyprawy książę prowadził dziennik, w którym skrupulatnie notował nie tylko spostrzeżenia na temat dzieł sztuki i zabytków, ale również praktyczne informacje dotyczące środków lokomocji, przebytych odległości, oberży i hoteli, opłat, które podróżnicy wnoszą na kolejnych miejscach postoju. Lubomirski dokładnie opisywał także formalności paszportowe i celne, którym muszą poddać się wszyscy wjeżdżający do Cesarstwa oraz niebezpieczeństwa czyhające na turystów. Relacja księcia jest ważnym dokumentem epoki, obrazującym codzienność peregrynacji na początku wieku XIX, w epoce, w której podróż staje się zjawiskiem masowym, dostępnym nie tylko arystokracji.