Samorząd łódzki wobec problemów kultury w latach 1919–1939 - Nartonowicz-Kot, Maria (Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, 1985)
Podjęcie tematu: Samorząd Łodzi wobec problemów kultury w latach 1919–1939 stanowi próbę zobrazowania i oceny wysiłków władz komunalnych w tym zakresie. Tradycyjnie uważało się, a i dziś jeszcze pokutuje opinia, iż Łódź była miastem, w którym „szala bawełny przeważyła na swoją stronę wszystkie inne wartości". Dla jednych było to więc „złe miasto”, dla innych „ziemia obiecana". Na powstanie tych opinii złożyło się wiele czynników. Najważniejszym był szybki, a w końcu XIX w. burzliwy, rozwój przemysłu. Jego charakter i struktura, przyśpieszone procesy urbanizacyjne, skomplikowane układy narodowościowe i wyznaniowe rodziły konflikty niespotykane w innych miastach. Łódź była miastem, które powstało w wyniku przemian kapitalistycznych i modelem swym zbliżało się do ośrodków przemysłowych Europy Zachodniej. Powodowało to, iż Łódź znacznie różniła się od innych wielkich miast polskich, o tradycyjnej strukturze społecznej, stopniowo adaptujących się do kapitalistycznych porządków. […] W pracy skoncentrowano się przede wszystkim na sprawach związanych z działalnością teatru, rozwojem łódzkiego muzealnictwa i działalnością wystawienniczą. Starano się ukazać rolę i znaczenie władz miejskich w inspirowaniu i organizowaniu życia kulturalnego miasta. [ze Wstępu]