Comparative Economic Research. Central and Eastern Europe https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER <p><span style="font-size: small;">Celem periodyku jest publikowanie oryginalnych wyników empirycznych badań porównawczych z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych, dotyczących głównie krajów z obszaru Europy Środkowej i Wschodniej.</span></p> Łódź University Press pl-PL Comparative Economic Research. Central and Eastern Europe 1508-2008 Dynamiczne powiązania między wydatkami socjalnymi a wzrostem gospodarczym: najważniejsze wnioski dla krajów Europy Środkowej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11649 <p>Rola państwa w systemie neoliberalnym jest omawiana w ramach koncepcji opracowanych dla wydatków społecznych. W związku z tym pytanie, czy państwo powinno pozostawać bierne, czy też udzielać obywatelom potrzebnego wsparcia, ukształtowało piśmiennictwo dotyczące zagadnienia wydatków socjalnych. Uważa się, że wzrost wydatków socjalnych wpływa na wydatki publiczne, a wydatki publiczne mogą pośrednio powodować deficyty budżetowe. Ponadto mówi się, że w okresach wzrostu gospodarczego następuje spadek wydatków socjalnych. Wszystko to wskazuje, że teoria mówiąca, że dla realizacji wzrostu gospodarczego państwo potrzebuje zarówno producentów, jak i konsumentów, została zepchnięty na dalszy plan. Analizy relacji między wydatkami socjalnymi a wzrostem gospodarczym są argumentami potwierdzającymi słuszność tego stwierdzenia.</p> <p>Celem niniejszego opracowania jest empiryczna analiza długookresowego związku między wzrostem gospodarczym a wydatkami socjalnymi ośmiu państw Europy Środkowej oraz związku przyczynowego dla lat 1999 i 2019. Za pomocą badań empirycznych ustalono związek kointegracji między wzrostem gospodarczym a wydatkami socjalnymi. Na podstawie wyników analizy przyczynowości stwierdzono, że istnieje dwukierunkowa zależność między wzrostem gospodarczym a wydatkami socjalnymi. Sugestie dla polityki są podane w końcowej części artykułu.</p> Tuncer Govdeli Esra Karakuş Umar Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 7 21 10.18778/1508-2008.24.28 Jakość instytucjonalna i jej wpływ na zagraniczne inwestycje bezpośrednie: przykład państw członkowskich Unii Europejskiej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11654 <p>Celem artykułu jest ocena jakości instytucjonalnej w 28 państwach członkowskich UE oraz próba oceny zależności pomiędzy jakością instytucjonalną a poziomem napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (ZIB). Opracowanie ma następującą strukturę. Po pierwsze, dokonaliśmy przeglądu badań poświęconych związkom między jakością instytucjonalną a atrakcyjnością inwestycyjną. Następnie omówiliśmy napływ ZIB do krajów UE i wybraliśmy zmienne diagnostyczne, które posłużyły za podstawę do dalszej analizy. W tym celu posłużyliśmy się miernikami Globalnego Indeksu Konkurencyjności. W kolejnym etapie wykorzystując rankingi i metody statystyczne podzieliliśmy państwa członkowskie UE na grupy o zbliżonym poziomie jakości instytucjonalnej. Następnie zbadaliśmy zależności między podobnymi do siebie grupami krajów oraz grupami państw uszeregowanych według wartości napływu ZIB jako % PKB.</p> <p>Badanie wykazało, że państwa członkowskie UE różnią się wyraźnie pod względem jakości instytucjonalnej. Wyniki analiz statystycznych dały podstawę do pozytywnej weryfikacji hipotezy o pozytywnym związku między poziomem jakości instytucjonalnej a atrakcyjnością inwestycyjną.</p> Bogusława Dobrowolska Tomasz Dorożyński Anetta Kuna‑Marszałek Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 23 44 10.18778/1508-2008.24.29 Rozwój i transformacja rynku kart bankowych jako imperatyw cyfryzacji na przykładzie krajów Europy Środkowo‑Wschodniej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11655 <p>Celem niniejszego opracowania jest określenie trendów rozwojowych głównych determinant rynku kart bankowych w ośmiu krajach Europy Środkowo-Wschodniej w okresie 2010–2019. Kontynuując badanie przeprowadzone w 2018 r. przeprowadzono dalszą analizę porównawczą zaproponowanego wcześniej „Indeksu Rynku Kart Bankowych” opartego na systemie powiązanych ze sobą wskaźników bankowych kart płatniczych, bankomatów i terminali POS. Przedstawiono przegląd rankingów Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Rosji, Rumunii, Polski, Węgier i Słowacji przy użyciu międzynarodowych systemów rankingowych, takich jak „The Legatum Prosperity Index”, „Doing Business”, „The Index of Economic Freedom” i „Вank Cards Market Index”. Dalsze badania trzech międzynarodowych systemów rankingowych, a także „Вank Cards Market Index” ponownie potwierdziły podobieństwo modeli rozwoju rynku kart bankowych w Polsce i na Ukrainie. Aby zbadać wpływ cyfryzacji gospodarki i pandemii Covid–19 na rynek kart bankowych, przeprowadzono pogłębioną analizę dwóch przypadków (Polski i Ukrainy jako dwóch podobnych rynków kart bankowych) za pomocą „Digital Evolution Index”. W trakcie badań stwierdzono, że „Вank Cards Market Index” może być z powodzeniem wykorzystany do dalszych badań sektora bankowego w różnych krajach. Zauważono również trend wzrostowy płatności bezgotówkowych na rynku kart bankowych i możliwą transformację rynku pod wpływem Covid–19 oraz globalną cyfryzację gospodarki. Biorąc pod uwagę powyższy trend, dalsze badania systemu powiązanych wskaźników bankowych kart płatniczych, bankomatów i terminali POS powinny być prowadzone z wykorzystaniem „Digital Evolution Index” lub innych międzynarodowych wskaźników charakteryzujących poziom cyfryzacji gospodarki w badanych krajach.</p> Olena Sobolieva-Tereshchenko Olesya Moyseyenko Valeriia Zharnikova Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 45 67 10.18778/1508-2008.24.30 Rozwój i wzrost gospodarczy w Europie Środkowo-Wschodniej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11656 <p>Opracowanie przedstawia wyniki badania wzrostu gospodarczego w Europie Środkowo‑Wschodniej w ciągu ostatnich 25 lat. Gospodarka może być uważana za istotny temat analiz w każdym kraju, ale jest szczególnie interesująca w przypadku krajów rozwijających się. Jednym z podstawowych dążeń Unii Europejskiej jest konwergencja państw członkowskich, czyli zmniejszanie dysproporcji rozwojowych, co można osiągnąć poprzez szybszy wzrost gospodarczy krajów słabiej rozwiniętych. Teoria wzrostu jest jednym z głównych tematów w ekonomii. Jej ogromne znaczenie wynika z tego, że chęć rozwoju jest jedną z głównych sił napędowych ludzkości. Celem badania jest wskazanie istotnych różnic między ścieżkami rozwoju jedenastu krajów członkowskich Unii Europejskiej z Europy Środkowo‑Wschodniej oraz cech wspólnych. Po uprzednim przedstawieniu teorii wzrostu, pokazano osiągnięcia w obszarze wzrostu badanych państw członkowskich z Europy Środkowo‑Wschodniej. W badaniu wzięto pod uwagę PKB per capita, liczbę ludności, migracje, wskaźnik aktywności zawodowej, wskaźnik zatrudnienia, stopę bezrobocia, bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz otwartość handlu zagranicznego.</p> Csilla Polster Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 69 84 10.18778/1508-2008.24.31 Perspektywy dywersyfikacji jednolitego rynku akcji: analiza na przykładzie wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11657 <p>Opracowanie przedstawia analizę korzyści płynących z istnienia jednolitego rynku akcji dla ośmiu rynków akcji z Europy Środkowo‑Wschodniej w kontekście ryzyka dywersyfikacji. Dla celów analizy każda giełda została potraktowana jako osobny portfel obejmujący spółki notowane w latach 2018–2019. Do identyfikacji ryzyka ośmiu rynków akcji z Europy Środkowo‑Wschodniej wykorzystano techniki dywersyfikacji portfela. Wyniki analizy wskazują, że rynkiem akcji o najniższym ryzyku dywersyfikacji była Giełda Bułgarska, następnie Giełda Papierów Wartościowych w Pradze, Giełda Papierów Wartościowych w Lublanie i Giełda Papierów Wartościowych w Zagrzebiu. Portfel zbudowany z akcji Giełdy Papierów Wartościowych w Zagrzebiu niósł ze sobą najwyższe ryzyko portfela, ale jednocześnie oferował również najwyższe tygodniowe średnie ważone zwroty. Rynki akcji, na których doszło do zmniejszenia ryzyka portfelowego w wyniku ujednolicenia, to Giełda Papierów Wartościowych w Bratysławie, Giełda Papierów Wartościowych w Budapeszcie, Giełda Papierów Wartościowych w Bukareszcie, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie i Giełda Papierów Wartościowych w Zagrzebiu. Indeksy, dla których wzrastało ryzyko portfela w momencie ujednolicenia, dotyczą Bułgarskiej Giełdy Papierów Wartościowych, Giełdy Papierów Wartościowych w Lublanie i Giełdy Papierów Wartościowych w Pradze. Z perspektywy zarządzania, inwestujący w instrumenty finansowe zyskują nowe spojrzenie na możliwości dywersyfikacji oferowane w ramach hipotetycznego jednolitego rynku akcji w Europie Środkowo-Wschodniej.</p> Florin Aliu Fisnik Aliu Artor Nuhiu Naim Preniqi Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 85 104 10.18778/1508-2008.24.32 Osiągnięcia gospodarcze metropolii Europy Środkowej. Podejście porównawcze https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11658 <p>Od upadku komunizmu, duże miasta Europy Środkowej stały się częścią światowej sieci metropolii, a ich rola gospodarcza znacznie wzrosła. Może to oznaczać, że region ten doświadcza procesu metropolizacji polegającego na skupianiu aktywności na ograniczonych obszarach dużych miast i ich bliskiego otoczenia. Z tego względu celem artykułu jest zbadanie procesu metropolizacji w EŚW. Badanie to jest oparte na analizie porównawczej metropolii i obszarów niemetropolitalnych pod względem poziomu rozwoju gospodarczego. W badaniu wykorzystano taksonomiczną miarę rozwoju Hellwiga. Użyto w nim danych Eurostatu (na poziomie NUTS 3) w zakresie szeregu wskaźników społeczno-ekonomicznych. Wyniki wskazują, że metropolie z regionu są bliższe pod względem gospodarczym metropoliom Europy Zachodniej, niż obszary niemetropolitalne z regionu w stosunku do ich zachodnich odpowiedników. Wartością dodaną artykułu jest spojrzenie na kwestię rozwoju regionu Europy Środkowej przez pryzmat przestrzenny i metropolitalny.</p> Arkadiusz Mroczek Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 105 122 10.18778/1508-2008.24.33 Europejski(e) System(y) Gwarantowania Depozytów – konsekwencje dla stabilności finansowej Unii Europejskiej https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11659 <p>Celem artykułu jest ocena potencjalnego wpływu braku harmonizacji krajowych systemów gwarantowania depozytów na stabilność finansową Unii Europejskiej. Zaprezentowany został przebieg dyskusji na temat ustanowienia Jednolitego Mechanizmu Gwarantowania Depozytów, przyczyny porażki tego projektu oraz rozwiązania zastępczego jakim była harmonizacja krajowych depozytów w ramach Dyrektywy w sprawie systemów gwarantowania depozytów.</p> <p>Ograniczony stopień harmonizacji osiągalny w ramach Dyrektywy w sprawie systemów gwarantowania depozytów jest dyskutowany w kontekście opinii przedstawionych przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, które wskazują na potencjalne obszary wymagające usprawnień. Różnice w krajowej transpozycji dyrektywy zostały przeanalizowane pod kątem potencjalnych konsekwencji dla stabilności finansowej zwłaszcza sektora bankowego. Poza szczegółowym przeglądem literatury traktującej o stabilności finansowej i systemach gwarantowania depozytów, prześledzone zostały również dane finansowe charakteryzujące największe krajowe systemy gwarantowania depozytów w strefie euro, zwłaszcza w kontekście osiągania docelowego poziomu dostępnych środków finansowych.</p> <p>Wyniki analizy wskazują, iż większość krajowych systemów jest wciąż daleko od celu zgromadzenia 0,8% gwarantowanych środków w postaci dostępnych środków finansowych. Wskazują również, że niektóre z potencjalnie pożądanych z perspektywy stabilności finansowej zmian w zapisach dyrektywy mogą jeszcze bardziej oddalić krajowe systemy od osiągnięcia tego celu w 2024 roku. Autorka wskazuje, że z perspektywy stabilności finansowej Unia Europejska powinna skupić się na ustanowieniu Jednolitego Systemu Gwarantowania Depozytów, który stanowiłby uzupełnienie projektu ustanawiania unii bankowej. Wyniki dostarczają cennych informacji dla toczącej się obecnie dyskusji na temat konieczności dalszej integracji krajowych systemów gwarantowania depozytów w Unii Europejskiej.</p> Klaudia Zielińska-Lont Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 123 136 10.18778/1508-2008.24.34 Wartość dodana z perspektywy ekonofizyki https://czasopisma.uni.lodz.pl/CER/article/view/11660 <p>PKB liczony metodą produkcyjną jest to suma wartości dodanej ze wszystkich gałęzi produkcji narodowej po odjęciu wartości dóbr pośrednich. Wartość dodana na poziomie makro zależy od efektywności biznesu – odzwierciedla bowiem wzrost wartości dóbr wytworzonych przez przedsiębiorstwa. Zgodnie z założeniami, rynek generuje tysiące wibrujących energii o różnych częstotliwościach, pochodzących od innych przedsiębiorstw. Celem niniejszego opracowania jest zatem zbadanie możliwości wykorzystania ekonofizyki jako podejścia do oceny biznesu z punktu widzenia interakcji pomiędzy siłami ekonomicznymi. W związku z tym, zaproponowaliśmy rozumieć pod pojęciem „wartość dodana” pewną ilość energii skumulowanej przedsiębiorstw pochodzącej z interakcji podstawowych sił ekonomicznych i sił wibrujących (informacji przedstawionych w sprawozdaniu finansowym). W drodze modelowania regresyjnego ujawniliśmy wpływ podstawowych sił (tj. dług i rynek finansowy) oraz wibrujących (tj. zobowiązania, należności, zapasy) na ekonomiczną wartość dodaną, poddając analizie rynek Stanów Zjednoczonych, Europy oraz rynki wschodzące. Otrzymane wyniki potwierdzają trafność i stosowność wykorzystania ekonofizyki jako podejścia do szacowania ekonomicznej wartości dodanej.</p> Ihor Hurnyak Nataliya Struk Aleksandra Kordonska Copyright (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-17 2021-12-17 24 4 137 152 10.18778/1508-2008.24.35