Zróżnicowanie przyrynkowej zabudowy i jej funkcji a typy genetyczne rynków w małych miastach województwa łódzkiego

Autor

  • Paweł Nowicki Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Instytut Zagospodarowania Środowiska i Polityki Przestrzennej, Zakład Geografii Gospodarczej i Polityki Społecznej, ul. Kopcińskiego 31, 90-142 Łódź https://orcid.org/0000-0002-6811-4579

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-3180.30.02

Słowa kluczowe:

rynek miejski, przestrzeń publiczna, morfogeneza, małe miasta, województwo łódzkie

Abstrakt

Celem badania jest ocena przestrzeni publicznych rynków w małych miastach województwa łódzkiego pod względem zróżnicowania w zakresie współczesnego zagospodarowania i funkcji zabudowy przyrynkowej. Tak postawiony cel i zakres badania podyktowany jest przede wszystkim niewielką liczbą tego rodzaju opracowań w literaturze przedmiotu. Przywołanie kontekstu genetycznego elementów struktury urbanistycznej stanowić ma w tym wypadku punkt wyjścia dla rozważań nad współczesnymi różnicami w zagospodarowaniu i funkcjach zabudowy przyrynkowej. W pracy posłużono się metodami z zakresu badań krajobrazowych, morfologii miasta oraz funkcjonalizmu (struktury funkcjonalnej). Najważniejszymi źródłami danych były inwentaryzacje urbanistyczne oraz mapy historyczne z XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku. Oceniono poziom otwarcia rynków oraz istniejącą strukturę funkcji mieszkaniowej i usługowej według powierzchni całkowitej kondygnacji. Odnotowano w tym zakresie duże zróżnicowania w grupie badanych rynków. W niektórych spośród badanych miast na niski poziom obudowania placu rynkowego wpływ mają wciąż zniszczenia II wojny światowej. W większości badanych miast funkcją dominującą w zabudowie przyrynkowej są usługi. Wyjątek stanowią najsłabsze ekonomicznie Krośniewice, gdzie przy rynku dominuje funkcja mieszkaniowa. Na współczesny stan zabudowy i jej funkcji przyrynkowych zauważalny jest wpływ uwarunkowań historycznych, a także potencjału demograficznego oraz ekonomicznego miast.

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Bibliografia

Adamczewska-Wejchert H., Wejchert K., 1986, Małe miasta. Problemy urbanistyczne stale aktualne, Wydawnictwo Arkady, Warszawa.

Bursiewicz N., 2018, Regeneration of market squares in historic town centres: Ideas, discussion, controversies, „Urban Development Issues”, 60: 67–79.

Czarnecki B., 2003, Plac rynkowy współczesnego małego miasta w Polsce na przykładzie Białostocczyzny, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku, Białystok.

De Lotto R., Sturla S., 2017, Measure and proportion as keyword for qualitative town squares, „The Journal of Public Space”, 2 (1): 69–80.

Gadomska E., 2011, Podstawy architektury krajobrazu, Część III, Wydawnictwo Hortpress, Warszawa.

Gargała M., Lichołai L., Pisarek M., 2014, Kierunki przekształceń rynków małych miast Podkarpacia wynikające z nowych trendów gospodarowania przestrzenią, [w:] Wybrane zagadnienia z problematyki gospodarowania przestrzenią, „Problemy Ekologii Krajobrazu”, 37: 59–69.

Gehl J., 2010, Cities for people, Island Press, Washington–Covelo–London.

Groeger L., 2009, Rzgów – zagospodarowanie przestrzenne nowego miasta w województwie łódzkim, „Acta Universitatis Lodzensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 10: 125–139.

Ilnicki D., 2009, Przestrzenne zróżnicowanie poziomu rozwoju usług w Polsce. Teoretyczne i praktyczne uwarunkowania badań, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.

Jastrząb T., 2002, Place i rynki jako zagadnienie urbanistyczne, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań.

Kaika M., Karaliotas L., 2016, The spatialization of democratic politics: Insights from indignant square, „European Urban and Regional Studies”, 23 (4): 556–570.

Konecka-Szydłowska B., 2016, Ocena przestrzeni publicznej małych miast aglomeracji poznańskiej, „Problemy Rozwoju Miast. Kwartalnik Naukowy Instytutu Rozwoju Miast”, 12 (3): 5–12.

Kononowicz W., Pisera I., 2018, Problemy rewitalizacji małych miast na przykładzie Międzyrzecza, „Budownictwo i Architektura”, 17 (1): 13–20.

Kosiacka-Beck E., Rykała E., Żołnierczuk M., 2017, Fenomenologiczna interpretacja w kształtowaniu przestrzeni na przykładzie wnętrza placu rynkowego, „Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula”, 53 (2): 115–129.

Koter M., 2015 (1974), Fizjonomia, morfologia i morfogeneza miasta. Przegląd rozwoju oraz próba uściślenia pojęć, [w:] Barwiński M. (red.), Geografia historyczna i polityczna w badaniach Marka Kotera. Wybór prac, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kozakiewicz S. (red.), 2003, Słownik terminologiczny sztuk pięknych, hasło: rynek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Krzysztofik R., 2007, Lokacje miejskie na obszarze Polski : dokumentacja geograficzno-historyczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Kulawiak A., Szmytkowska M., 2018, Geograficzny aspekt badań nad przestrzenią publiczną miast w Polsce, „Biuletyn KPZK PAN”, 271: 75–92.

Kulesza M., 2001, Morfogeneza miast na obszarze Polski Środkowej w okresie przedrozbiorowym: dawne województwa łęczyckie i sieradzkie, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Langstraat F., Van Melik R., 2013, Challenging the ‘End of Public Space’: A comparative analysis of publicness in British and Dutch Urban Spaces, „Journal of Urban Design”, 18 (3): 429–448.

Lorens P., 2014, Rozdział: Tkanka miejska, [w:] Lorens P., Martyniuk-Pęczek J. (red.), Wprowadzenie do projektowania urbanistycznego, Akapit-DTP, Gdańsk: 24–41.

Marszał T., 1995, Szadek. Monografia Miasta, Zarząd Miasta i Gminy Szadek, Szadek.

Mehan A., 2016, Blank slate: Squares and political order of the city, „Journal of Architecture and Urbanism”, 40 (4): 311–321.

Mehta V., 2014, Evaluating public space, „Journal of Urban Design”, 19 (1): 53–88.

Miszewska B., 1994, Bloki urbanistyczne Wrocławia w różnych fazach cyklu miejskiego, [w:] Koter M., Tkocz J. (red.), Zagadnienia geografii historycznej osadnictwa w Polsce. Materiały konferencyjne, Toruń–Łódź: 111–129.

Miszewska B., Szmytkie, R., 2015, Morphological processes in the spatial structure of the southern district of Wrocław city, [w:] Szymańska D., Rogatka K. (red.), „Bulletin of Geography. Socio-Economic Series”, 27: 133–151, Toruń.

Polska A., 2011, Oceny estetyczne krajobrazu, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego”, 15: 185–192, Sosnowiec.

Saterus P., 2013, Leksykon urbanistyki i planowania przestrzennego, Wydawnictwo BEL Studio, Warszawa.

Sikorska M.E, Sobierajska I., 2016, Problemy rewitalizacji placu miejskiego w Węgrowie. Mazowsze, „Studia Regionalne”, 19: 31–47.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX, 1880– 1914, Warszawa.

Suliborski A, 2016, Koncepcja strukturalno-funkcjonalna w geografii człowieka, [w:] Maik W., Suliborski A., Wójcik M. (red.), Nowe i stare perspektywy i ujęcia w geografii na przełomie XX i XXI wieku, Seria: Podstawowe idee i koncepcje w geografii, 9: 103–121, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Suliborski A., 2016a, Genetyczno-systemowe ujęcie funkcji i struktury funkcjonalnej miasta, [w:] Wójcik M. (red.), Miasto – region – tożsamość geografii. Wybór prac Andrzeja Suliborskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź: 69–75.

Suliborski A., 2016b, Koncepcja funkcji miejsca, [w:] Wójcik M. (red.), Miasto – region – tożsamość geografii. Wybór prac Andrzeja Suliborskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź: 77–96.

Teles R.P., Gomes da Silva M.L., Cordeiro R.M., 2019, Comfort and welfare assessment of public squares in the municipality of Crato-Ce, „Revista Ciencia e Sustentabilidade”, 5 (1): 123–141.

Van Melik R., Van Aalst I., Van Weesep J., 2009, The private sector and public space in Dutch city center, „Cities”, 26: 202–209.

Wejchert K., 1947, Miasteczko polskie jako zagadnienie urbanistyczne, Wydawnictwo Ministerstwa Odbudowy, Warszawa.

Wejchert K., 1984, Elementy kompozycji urbanistycznej, Wydawnictwo Arkady, Warszawa.

Wojnarowska A., 2016, Model of assessment of public space quality in town centres, „European Spatial Research and Policy”, 23: 81–109.

Wojnarowska A., 2017, Jakość przestrzeni publicznej centrum miasta. Przykład miast średnich regionu łódzkiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Yang W., Kang J., 2005, Soundscape and sound preferences in urban squares: Case study in Sheffield, „Journal of Urban Design”, 10 (1): 61–80.

Zakariya K., Harun N.Z., Mansor M., 2015, Place meaning of the historic square as tourism attraction and community leisure space, „Procedia – Social and Behavioral Sciences”, 202: 477–486.

http://polski.mapywig.org/

https://bdl.stat.gov.pl (dostęp: 18.11.2019).

https://geoportal.lodzkie.pl/imap/ (dostęp: 20.08.2019).

https://sjp.pl/rynek (dostęp: 10.08.2019).

##submission.downloads##

Opublikowane

2019-12-30

Jak cytować

Nowicki, P. (2019). Zróżnicowanie przyrynkowej zabudowy i jej funkcji a typy genetyczne rynków w małych miastach województwa łódzkiego . Space – Society – Economy, (30), 29-49. https://doi.org/10.18778/1733-3180.30.02

Numer

Dział

Articles